Η μαμά μας η αγορά …μέρος 2ον

Η μαμά μας η αγορά μέρος 2ον

Η αγορά ανέκαθεν ήταν προκλητική, όσον αφορά την λειτουργία της.
Αυτό βέβαια δεν είναι κακό, μια και το «λειτούργημα» της θα έπρεπε να κινείται κατά βάση σε δύο άξονες.
Ο ένας είναι η άμεση κάλυψη της όποιας ανάγκης παρουσιάζεται.
Κι ο άλλος είναι η πρόβλεψη, που θα οδηγούσε στην σωστή επένδυση κάλυψης μελλοντικών αναγκών.
Πάντως δεν θα σταθούμε στον τρόπο διακυβέρνησης, επηρεασμού και διαχείρησης της αγοράς από τους θεσμούς (εγχώριους ή μη), ούτε στο πως αυτό προκύπτει (μέσω εκλογών), και στο πως ορίζεται και λειτουργεί μετά από τις όποιες εκλογές. Παρ’ όλα αυτά η πολιτική βούληση, που είναι και παράγωγο της όποιας διακυβέρνησης, είναι αναμφισβήτητα ένας ρυθμιστικός, και τις περισσότερες φορές καθοριστικός παράγων για την αγορά!
Πάμε όμως να κάνουμε μιά …κατ’ εφημισμό, ιστορική αναδρομή, χρησιμοποιώντας τα ιστορικά δεδομένα μεν, προσπαθώντας δε, να παρατηρήσουμε μέσα απ’αυτά, το οικονομικό αποτύπωμα που αυτά δημιουργούσαν, και που κατ’ επέκταση όριζε τρόπους λειτουργίας της αγοράς.

Πριν ακριβώς την κατάρρευση των δύο κραταιών αυτοκρατοριών, της Οθωμανικής και αυτής των Αψβούργων δηλαδή, και μέσα από τις κοσμογονικές γεωστρατηγικές αλλαγές, που θα επέφεραν στον τότε γνωστό κόσμο των δύο «πολιτισμών», και με εκκολαπτόμενη πλέον την ιδέα του όρου Έθνους-Κράτους, σίγουρα θα επηρεαζόταν και το πεδίο της αγοράς, όπως και ο τρόπος που αυτή αναπτύσσονταν μέσα σε αυτές τις δύο, υπο κατάρρευση αυτοκρατορίες.

Ένα άλλο σημαντικό στοιχείο που θα επηρέαζε καταλυτικά, τα μέχρι τότε status που λειτουργούσε η αγορά, και στις τοπικές κοινωνίες, αλλά και στην αλληλεπίδραση της με τις υπόλοιπες αγορές που αναπτύσσονταν στις επικράτεια των αυτοκρατοριών, ήταν και το timing ανάδυσης της Βρετανικής αυτοκρατορίας, ως ο τρίτος …και ίσως καθοριστικότερος παράγων-παίκτης που θα καθόριζε σε μεγάλο βαθμό πλέον, του κανόνες του παιχνιδιού στις “αγορές του κόσμου” γενικώς.
Όταν το 1578, η βασίλισσα Ελισάβετ Α΄ χορηγούσε αποκλειστικά δικαιώματα στον Χάμφρεϊ Γκίλμπερτ για ανακαλύψεις και υπερπόντιες εξερευνήσεις, επί της ουσίας …και όπως θα αποδεικνυόταν αργότερα, άνοιγε έναν κύκλο με στόχο την μετάλλαξη της ανακάλυψης και εξερεύνησης, σε πειρατεία και την ίδρυση αποικιών στη Βόρεια Αμερική και όχι μόνο!

Εννοείται ότι, μακροπρόθεσμα, αυτό δεν υπήρχε περίπτωση να αφήσει αμετάβλητο το τοπίο, όχι μόνο των επί μέρους αγορών, αλλά θα έθετε και τις βάσεις, αργά αλλά σταθερά για την μορφή μίας «ενιαίας» αγοράς, όπως την αντιλαμβανόμαστε σήμερα.
Όσο λοιπόν «αποσυντίθονταν» οι δύο αυτοκρατορίες, από την πλευρά τους η Γαλλία, η Ισπανία, η Ολλανδία, το Βέλγιο και κυρίως η Βρετανία, επί της ουσίας, μέσω των μεταξύ των αντιπαλοτήτων ή συμμαχιών, έψαχναν σε έταιρους τόπους για πλουτοπαραγωγικές πηγές, κυρίως σε πολύτιμα μέταλλα, που θα ισχυροποιούσαν τον χρυσό κανόνα,όσον αφορά τις συναλλαγματικές ισοτιμίες που θα είχαν τα εθνικά τους νομίσματα! …εντάξει! …άλλωστε που να φανταστούν στο τέλος του 16ου αιώνα την συνθήκη Μπρέτον Γουντς του 20ου .

Αυτό που ακολούθησε μετά, λίγο πολύ, όλοι το γνωρίζουμε.
Συνοπτικά λοιπόν, τα δρομολόγια Αφρική – Αμερική, το δουλεμπόριο, ο ανταγωνισμός της Βρετανίας με την Ολλανδία στην Ασία, οι παγκόσμιοι αγώνες ενάντια στη Γαλλία, της αγγλοολλανδικής συμμαχίας, αλλά και της Ισπανίας, κατάστησαν την Αγγλία ως την δυνατότερη αποικιακή δύναμη, με την Γαλλία ως κύριο ανταγωνιστή της, στο παγκόσμιο πεδίο και σε μία αγορά που σιγά σιγά ανέδυε. Μπορεί η έδρα της αγοράς να ήταν πλέον στην Ευρώπη, το «ξεκαθάρισμα» όμως θα συνεχιζόταν για κάμποσο καιρό ακόμα, μέχρι να «κάτσει η μπίλια», κι αυτό γιατί προφανώς το ζητούμενο, δεν ήταν ακραιφνώς γεωπολιτικό, αλλά οικονομικά κυριαρχικό σε γεωπολιτικές καταστάσεις!
Άλλωστε ο ανταγωνισμός της Βρετανίας με τη Ρωσία, (που αργότερα βγήκε εντελώς εκτός κάδρου των καθιερωμένων αγορών και εντός κάδρου των «αγορών» του πρώην ανατολικού μπλοκ), είχε και σαν στόχο να καλυφθούν τα κενά εξουσίας που είχαν αφήσει ΟθωμανικήΠερσική και Κινέζικη Αυτοκρατορίες.
Η πλάστιγγα τελικά έγειρε προς την Βρετανία, καθιστώντας την παράλληλα ως οικονομικά κυρίαρχο παίχτη, κυρίως μέχρι και τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο, για να ακολουθήσουν και τα οικονομικά ελατήρια για τις συνθήκες του μεσοπολέμου, και να μπεί τελικά ο πλανήτης, στη τροχιά ενός δευτέρου παγκόσμιου πολέμου, όπου το τέλος του θα σηματοδοτούσε και την τελική διαμόρφωση του «οικοσυστήματος» της αγοράς.
Μέχρι τότε, κι όσο συνέβαιναν όλα τα παραπάνω στην δύση, η ανατολή, εκτός Ρωσίας από το 1917 βέβαια, ήταν επόμενο να επηρεαστεί άμεσα, και ειδικά κατά τη διάρκεια του 16ου και του 17ου αιώνα, όταν η Οθωμανική αυτοκρατορία ήταν στη κορύφωση της ισχύος της, υπό τη βασιλεία του Σουλεϊμάν του Μεγαλοπρεπούς.
Η Οθωμανική αυτοκρατορία εκείνη την περίοδο ήταν, ούτως ή άλλως, μια πολυεθνική, πολυγλωσσική αυτοκρατορία, που έλεγχε το μεγαλύτερο μέρος της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, τμήματα της Κεντρικής Ευρώπης, της Δυτικής Ασίας, της Ανατολικής Ευρώπης και τον Καύκασο, όπως επίσης τη Βόρεια Αφρική αλλά και το Κέρας της Αφρικής.
Δηλαδή ήταν μία τεράστια αγορά, ακόμα και για τα σημερινά …παγκοσμιοποιημένα δεδομένα.
Στις αρχές του 17ου αιώνα η αυτοκρατορία περιελάμβανε 32 επαρχίες και πολλά υποτελή κράτη. Ορισμένα από αυτά τα κράτη απορροφήθηκαν λίγο αργότερα από την Οθωμανική Αυτοκρατορία, ενώ σε άλλα παραχωρήθηκαν διάφοροι τύποι αυτονομίας κατά την πάροδο των αιώνων.

Η τελική πτώση της όμως, ήρθε σχεδόν ταυτόχονα με τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο. Η αυτοκρατορία άλλωστε, ήταν ήδη αποδυναμωμένη σε τεράστιο βαθμό από τα εσωτερικά της προβλήματα και το κίνημα των νεοτούρκων, παρ’ όλο που ο σουλτάνος Αβδούλ Χαμίτ Β′ για λίγο, φλέρταρε και με την ιδέα της συνταγματικής μοναρχίας πριν αλλάξει πορεία, στα τέλη της δεκαετίας του 1870.
Πάνω κάτω, τα ίδια ίσχυαν και από την δυτική πλευρά του Δούναβη, σχεδόν σε όλη την επικράτεια της αυτοκρατορίας των Αψβούργων, όπως παντού εκείνη την περίοδο, κι όλο αυτό ήταν βασισμένο πλέον, στις αρχές του έθνους-κράτους, για τα ορφανά από την κεντική διοίκηση των αυτοκρατοριών, αχανή γεωγραφικά κομμάτια δύσης και ανατολής, όπου εκτός της γεωπολιτικής ανακατάταξης που υφίστατο, είχαν και τις ανάλογες μετακινήσεις πληθυσμών που ήταν απαραίτητο συστατικό για το «εγχείρημα», και τις γεωστρατηγικές που οδήγησαν στην εφαρμογή του.

Τηρουμένων των αναλογιών, όπως ήταν επόμενο, το αποτύπωμα όλων των παραπάνω, δημιουργούσε και την αγορά της εποχής.
Αυτή η δημιουργία νέων κρατών, η αργότερα μεν αλλά στη συνέχεια οικονομική …μέσω κραχ, «ενεργοποίηση» ενός νέου κόσμου στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, αλλά και η μετά τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο ειδικά, οικονομική αλληλεπίδραση αυτών των απελευθερωμένων πια εθνών–κρατών, και με ιδιαίτερα έντονη πλέον την παρουσία της Αμερικής, στον υπό ανοικοδόμιση Δυτικό Ευρωπαϊκό χώρο, δημιουργούσε και τους τελικούς κανόνες της αγοράς που θα προέκυπτε μετά και από τους δύο παγκόσμιους πολέμους.
Ούτως ή άλλως, σχεδόν όλα τα κράτη που συμμετείχαν, βγήκαν από τον όλεθρο του πολέμου στην άθλια κατάσταση (εκτός της Αμερικής), που οδηγεί ένας πόλεμος κάθε κράτος που συμμετέχει σ’ αυτόν.
Από την άλλη είχε γίνει και σαφές ότι τα πεδία της αγοράς θα ήταν δύο.
Ένα για τις χώρες της Δύσης, κι ένα για τις χώρες του υπαρκτού σοσιαλισμού. 
Βέβαια, μετά τον Β’ παγκόσμιο πόλεμο, επί της ουσίας η Αμερική, κάνει και το ντεμπούτο της εμφάνισης της, για πρώτη φορά, στον Ευρωπαϊκό χώρο, δημιουργώντας όμως έτσι και τις βάσεις για μία ενιαία, για την δύση αγορά, αλλά και τους νέους κανόνες που αυτή θα έθετε. 
Άλλωστε κατά έναν τρόπο, ο Β’ παγκόσμιος πόλεμος, θα μπορούσαμε να πούμε ότι «διόρθωσε», ότι άφησε το οικονομικό κραχ που πέρασε η Αμερικάνικη οικονομία πριν από αυτόν, και που κατά μία έννοια οδήγησε και στην «επάνδρωση» της παραγωγικής της δύναμης, κυρίως μετά από αυτόν.

Εν τω μεταξύ, ο βασικός άξονας της μεγάλης εφοδιαστικής αλυσίδας, παρέμενε ακόμα ο Δρόμος του Μεταξιού, που είχε μεταλλαχθεί πλέον σε Δρόμο του Πετρελαίου, και που υποστήριζε εκτός της βιομηχανικής επανάστασης, (που κι αυτή αναπτυσσόταν σε αντίστροφη αναλογία, με την κατάρρευση πλέον όσων αυτοκρατοριών είχαν απομείνει, σε ανατολή και δύση ταυτόχρονα), και την νέα αγορά που αναδυόταν σιγά σιγά.

                                                                                                                                                         συνεχίζεται

«Η μαμά μας η αγορά» …μέρος 1ον

Η μαμά μας η αγορά

«Εν αρχή ην ο λόγος» …και πολύ σωστά υπάρχει αυτό το σημείο αναφοράς, για να έχουμε κι εμείς την δυνατότητα, «χοντρικά» κατ’ αρχάς, της αντίληψης του περιβάλλοντος μας, και κατ’ επέκταση, να ξαναανακαλύψουμε τους καλύτερους τρόπους, αλληλεπίδρασης μεταξύ μας, σε κάθε τομέα και έκφραση της ζωής μας, αλλά και σε προέκταση αυτού, να έχουμε και την δυνατότητα να ορίζουμε όρια και κανόνες κοινωνικής λειτουργίας προς το κοινό όφελος!                                  
Αν αποπειραθούμε λοιπόν, να μπούμε στην διαδικασία της αναγκαιότητας της επιχειρηματικότητας στη ζωή μας, τότε στην θέση του «λόγου» μπαίνει παρελκόμενα και η έννοια της αγοράς. …απ’ όποια γωνία και να την δούμε!
Και λέγοντας απ’ όποια γωνία, εννοώντας ότι περιλαμβάνοντας και κάποιες λάθος οπτικές που σίγουρα “προστέθηκαν” στην πορεία, θα πρέπει να ανατρέξουμε στην αρχή του ορισμού της έννοιας αγορά, όπου ασφαλώς θα καταλήξουμε στην αρχαία Ελλάδα και ειδικότερα στην αγορά της αρχαίας Αθήνας!
Εκεί όπου, οι όποιες έννοιες και δρατηριότητες αναπτύχθηκαν, ο χώρος στον οποίο αναπτύχθηκαν,  και η αλληλεπίδραση όσων κινήθηκαν σε αυτό το πλαίσιο, έδωσαν το αποτέλεσμα αυτής της σχέσης που ήταν, εκτός της οικονομικής, της πνευματικής και της πολιτιστικής άνθισης που χαρακτήριζε την πόλη-κράτος των Αθηνών και τον φωτισμό όλου του υπαρκτού τότε κόσμου, έδωσαν και την γέννηση αυτού, που σήμερα αποκαλούμε δυτικό πολιτισμό.

Κάθε λέξη λοιπόν κρύβει μια ιστορία. Η ετυμολογία της, δηλαδή η αναζήτηση της προέλευσης της και της αρχικής της σημασίας, μπορεί να μας οδηγήσει στην ουσία της, που θα μπορούσε σήμερα να είναι πολύ μακριά, τόσο στα ονόματα των ανθρώπων, των τόπων και των εννοιών, όσο και στις λέξεις που περιγράφουν σήμερα αντικείμενα ή καταστάσεις.
Εννοείται ότι από αυτόν τον κανόνα δεν θα μπορούσε να ξεφύγει και η ετυμολογία της λέξης αγορά, που καθόριζε όχι μόνο την χωρική περιγραφή της λέξης, αλλά και τις δραστηριότητες που διαδραματίζονταν στον συγκεκριμένο χώρο, και φυσικά στα αποτελέσματα όλων αυτών των δραστηριοτήτων που συνέβαιναν, για να καταλήξουμε σήμερα να σχηματίζουμε εικόνα για την αιτιολογία που αυτός ο χώρος, και που σε αυτόν συνέβαιναν όλα τα παραπάνω, έπρεπε να ονομασθεί αγορά.
Στην περίπτωση της αγοράς λοιπόν, όπως λέει και το Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας, είναι η απόκτηση αγαθών με καταβολή χρηματικού ποσού αναλόγου προς την αξία τους.
Η λέξη βέβαια παράγεται από το ρήμα «αγείρω», που σημαίνει συναθροίζω, άρα η αρχική της σημασία, ήταν ο τόπος συνάθροισης των πολιτών.
Ίδια καταγωγή έχουν και οι λέξεις «ομήγυρις», «πανήγυρις», αλλά και ο «αγύρτης»… Επίσης, «αγοραίος», για τους αρχαίους, ήταν βέβαια ο σχετιζόμενος με την αγορά, αλλά και ο χυδαίος…

Όταν λοιπόν συναντιούνται οι άνθρωποι, είτε συναλλάσσονται, οπότε έχουμε τη δεύτερη σημασία της λέξης αγορά, μετά την πρώτη που σημαίνει συνάθροιση, ως χώρος επιχειρηματικών δοσοληψιών, όπου οι άνθρωποι «αγοράζουν», είτε εκφράζουν τις απόψεις τους επί πολιτικών και κοινωνικών θεμάτων, οπότε «αγορεύουν», στην τρίτη σημασία της λέξης «αγορά», ως δημόσιος χώρος συζητήσεων.

Η Αρχαία Αγορά της Αθήνας λοιπόν, ήταν ο ανοικτός χώρος που σήμερα βρίσκεται εγγύτατα και βορειοδυτικά της Ακρόπολης.
Στην αρχαιότητα αποτελούσε το διοικητικό, φιλοσοφικό, εκπαιδευτικό, κοινωνικό, πολιτιστικό και κυρίως το οικονομικό κέντρο της πόλης.

Η μεγάλη ανοικτή πλατεία μαγνήτιζε τους Αθηναίους με διάφορες αφορμές: εμπόριο, εκλογές, διαβουλεύσεις, δίκες αλλά και θεατρικά δρώμενα, τελετές, στρατιωτικά γυμνάσια ή αθλητικοί αγώνες, όλα μπορούσαν να συμβούν στην Αγορά.                                 
Εκτός από τον εμπορικό της χαρακτήρα, η Αγορά ήταν και ο τόπος στον οποίο οι αρχαίοι συζητούσαν τις πολιτικές εξελίξεις, τα κοινά, γνωρίζονταν και φιλοσοφούσαν, για να καταργηθούν, κάποιες φορές και κάποιες ανάγκες, για να εντοπισθούν κάποιες νέες και φυσικά να κλιθεί η αγορά να τις καλύψει.
Σήμερα, η γεωγραφική διάσταση της έννοιας «αγορά» έχει αλλάξει άρδην, καθώς μπορείς μια χαρά μέσω διαδικτύου, απομονωμένος στο σπίτι σου, και να αγοράσεις οτιδήποτε, και να αγορεύσεις σε παγκόσμιο ακροατήριο – εάν υπάρχει βέβαια έστω και ένας άνθρωπος που να δίνει την ελάχιστη προσοχή στο ιντερνετικό σου παραλήρημα.
Πάντως, οι αγύρτες και οι αγοραίοι δεν θα λείψουν ποτέ!

Από τότε βέβαια πέρασαν εικοσιπέντε αιώνες, αλλά αν εξαιρέσουμε την τεχνολογική ανάπτυξη, τα επαγγέλματα και οι δραστηριότητες που δραστηριοποιούνταν στην αρχαία Αθηναϊκή αγορά, είναι σχεδόν τα ίδια με αυτά που υπάρχουν και σήμερα! Η ειδοποιός διαφορά σε αυτή την περίπτωση, είναι ότι, οι βασικές έννοιες που συνέθεταν την τότε έννοια της αγοράς, οδηγούσαν την λειτουργία της ως αγορά, όριζοντας και κατ’ επέκταση το προφιλ της πολιτικής μίας κοινωνίας, που σήμερα είναι τουλάχιστον σε έκπτωση!   

Οι διαφορές γίνονται εντονότερες, αν αναλογιστούμε ότι η τότε αγορά ενέπνεε έως και δημιουργούσε πολιτική, όχι μόνο εκείνη την περίοδο αλλά και τουλάχιστον 10 αιώνες αργότερα, όπου και άρχισαν να φαίνονται τα πρώτα δείγματα αλλοτρίωσης του πολιτικού λόγου και κατ’ επέκταση πράξης γενικά…
Και δεν αναφέρομαι μόνο στην, μετά από 14 αιώνες, αναφορά του Δάντη, στο επικό αφηγηματικό ποίημα του, της «Θείας Κωμωδίας», όπου κάνει σαφέστατη την ανάγκη ύπαρξης του ποιητικού λόγου στον πολιτικό λόγο, και που μέχρι τότε ήταν κυρίως παράγωγο κοινωνικών διαδικασιών, που είχαν το αποτύπωμα τους στην όποια αγορά υπήρχε στον τότε υπαρκτό δυτικό πολιτισμό!
Βέβαια καλό θα είναι κι εμείς να επικεντρωθούμε στο σήμερα, γιατί σήμερα αυτή η αλλοτρίωση είναι που έχει εγκαθιδρυθεί, πρώτα στον κοινωνικό ιστό, για να περάσει στην πολιτική και να καταλήξει στην αγορά. 

Έτσι λοιπόν σήμερα η αγορά απλά, είναι όμηρος μίας πολιτικής, που σίγουρα δεν είναι παράγωγο της αγοράς …το αντίθετο μάλιστα!                                                                        
Από την στιγμή λοιπόν που όσο αυτό εξελίσσεται, δημιουργεί και μία μονοπωλιακή τάση, που η εξέλιξη της δημιουργεί παράλληλα και την «ανάγκη» διόγκωσης, τότε το μόνο σίγουρο είναι, ότι το αποτέλεσμα τέτοιων οικονομικών πολιτικών, θα είναι στην καλύτερη περίπτωση η συρρίκνωση της αγοράς, αφαιρώντας δυνατότητες από τους μικρότερους αλλά ποιοτικότερους συντελεστές μιας τοπικής αγοράς, στην μεταφορά αυτών των δυνατοτήτων, των λειτουργιών και κυρίως του ρόλου της αγοράς στην κοινωνία, σε χέρια πολύ συγκεκριμένων παικτών, με μεγαλύτερη ποσοτική κάλυψη, που προέρχονται μεν από την «αγορά πολιτικής», αλλ’ ουδεμία σχέση έχοντες με την «πολιτική αγοράς».

Επί της ουσίας αυτό που συνέβαινε τότε είναι, ότι ενώ η αγορά από την στιγμή της γέννησης της ως «ανάγκης» για την κάλυψη των αναγκών της πόλης – κράτους της αρχαίας Αθήνας, λειτούργησε και αλγοριθμικά, όχι μόνο απλά για την ροή της οικονομίας μίας πόλης – κράτους, αλλά και ρυθμιστικά, ως το αίτιο δημιουργίας πολιτικών και κοινωνικών συνθηκών, που αφ’ ενός τα αποτελέσματα τους τροφοδοτούσαν και ανέπτυσαν την ίδια την λειτουργία της αγοράς, ως οικονομικού παράγοντα, και αφ’ ετέρου μέσω των πνευματικών και πολιτιστικών δρώμενων που συνέβαιναν ταυτόχρονα, επέκτεινε και τα όρια της αυτάρκειας σε όλους τους τομείς, που η αγορά επηρέαζε στην πόλη-κράτος, αποδεικνύοντας πλέον του λόγου το αληθές, με την περίφημη νίκη των Αθηναίων κατά των Σπαρτιατών.                                                                                                                             
Ήταν η πρώτη φορά άλλωστε, που το  “ή τας ή επί ταν” απομυθοποιείται, οδηγώντας μία ισχυρότατη στρατιωτική δύναμη όπως η Σπάρτη, να υποκλιθεί μπροστά στο πνεύμα, την στρατηγική και την εφυία που γεννήθηκε μέσα στην ποιοτική, σε όλα τα επίπεδα, αγορά της αρχαίας Αθήνας.

Σίγουρα μέσα από την ιστορία του γένους των ανθρώπων, μπορούμε να δούμε και την ιστορία της αγοράς.
Αυτή η ιστορία ξεκινάει από την στιγμή που δημιουργείται και η  ανάγκη της κάλυψης των αναγκών των μελών, που απαρτίζουν τις κοινότητες των ανθρώπων.
Στην αρχή λοιπόν, όπως ήταν φυσικό, «εκφράστηκε» με την ανταλλακτική μορφή οικονομίας, όπου όσο ανέβαινε το επίπεδο του πολιτισμού, αναβάθμιζε και η αγορά τους τρόπους και τους όρους λειτουργίας της.                                                                                                                       
Η εξέλιξη της αγοράς μάλιστα απεικονίζεται και στην αγορά της πόλης – κράτους των Αθηνών, όπου παράλληλα με την γέννηση του πολιτισμού, γεννιόντουσαν και μία σειρά επαγγελμάτων όπως βαφείς, παπουτσήδες, αμαξηλάτες, ζαχαροπλάστες, μαρμαράδες, υφαντουργοί κλπ, δηλαδή επαγγέλματα που υφίστανται μέχρι σήμερα, επαγγέλματα που πρόσθεσαν και την υπαλληλική ιδιότητα στις μέχρι τότε γνωστές λειτουργίας της αγοράς, και μάλιστα ανάμεσα στα άλλα έπαιζαν και χρηματιστήριο! …αφού αυτό σήμερα που ορίζεται ως «παράγωγα» …το είχε επινοήσει ο Θαλής ο Μιλήσιος.
Βέβαια, μην φανταστούμε ότι πήγαιναν και στην Σοφοκλέους..! αλλά τέλος πάντων, η εικόνα λειτουργίας της τότε αγοράς, και τηρουμένων των αναλογιών, δείχνει πολύ καλύτερη από την εικόνα που έχει η σημερινή αγορά …και κάτι σημαίνει αυτό τελικά!

Συνεχίζεται…

Επαγγελματικές Σχέσεις

Επαγγελματικές Σχέσεις

Όλα κάπως ξεκινούν                                                                                                              
Τα δεδομένα που έχουμε σήμερα για την αγορά, μόνο ευχάριστα δεν είναι… ή τουλάχιστον δεν φαίνεται η καλή πλευρά.                                                 
Βέβαια, όπως σχεδόν σε όλο το δυτικό κόσμο, όσον αφορά το κοινωνικό status, έτσι και η παγκόσμια αγορά επηρεάζονται από παράγοντες που, σε πρώτο χρόνο τουλάχιστον, οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις δεν φαίνεται να μπορούν να επηρεάσουν, άμεσα και σε μεγάλο βαθμό. Θα μπορούσαν όμως να επηρεάσουν την τοπική αγορά στην οποία απευθύνονται, και το «επιχειρηματικό οικοσύστημα» στο οποίο κινούνται, κι έτσι ίσως να μετρίαζαν και τις όποιες απώλειες έχει προκαλέσει αυτή η κατάσταση.           
Αν υποτεθεί ότι μπαίνουμε στον «πειρασμό» να δώσουμε την καλύτερη ερμηνεία, για το τι ακριβώς σημαίνει ο όρος, επαγγελματικές σχέσεις, το πιό πιθανό είναι να βρεθούμε σε ένα αχανές πεδίο ορισμών ή εννοιών, που ναι μεν, θα είναι όλες ή σχεδόν όλες ακριβείς, αλλά από την άλλη, αυτή η «ακρίβεια» θα είναι πιθανότατα πλαισιωμένη, κυρίως, από την παράμετρο του χρόνου, που όρισε το τοπίο μιας επαγγελματικής σχέσης, και που είναι επίσης πιθανό, να την φέρνει σε αντίθεση με κάποιες άλλες, ίδιου αντικειμένου επαγγεματικές σχέσεις, αλλά σε διαφορετική χρονική στιγμή! 
Φυσικά και δεν είναι ακυρωτικό αυτό, κι ας δίνει αυτή την εντύπωση, γιατί προϊόντος χρόνου, οι επί μέρους συνθήκες αυτών των επαγγελματικών σχέσεων λογικό θα ήταν, να είναι συνυφασμένες και με το προφίλ της εποχής όπου εξελίσσονταν, με το «ήθος» της εποχής αυτής και κυρίως με την δυναμική και τις ανάγκες της αγοράς της συγκεκριμένης εποχής …που επί της ουσίας όριζαν και το κοινωνικό status την συγκεκριμένη περίοδο!                                                                            

Ένα παράδειγμα που θα μπορούσε να μας δώσει μια τέτοιου είδους τεκμηρίωση, θα μπορούσε να είναι και το επάγγελμα του τσαγκάρη.                                              
 Η ιστορία της υπόδησης, θα μπορούσε κάλλιστα να είναι παράλληλη με την ιστορία της αγοράς, αλλά και του πολιτισμού μας, πολύ πριν ακόμα, και αυτής της εποχής του χρυσού αιώνα του Περικλέους. Ο σανδαλοποιός γενικά, ήταν από τα επιφανή μέλη της Αθηναϊκής κοινωνίας, αλλά και της κάθε επί μέρους κοινότητας στον υπαρκτό τότε κόσμο! Η σχέση του με το «κοινό» του, ήταν σαφής και καθορισμένη. Το ίδιο και το μήνυμα που «εξέπεμπε» στο κοινό του, και φυσικά το κοινό αυτό, που ελάμβανε το μήνυμα του με ακρίβεια. Η αξιοπιστία, η συνέπεια, η ποιότητα και η προσωπική επαφή του σανδαλοποιού – τσαγκάρη της εποχής, προς τους βοηθούς του, τους προμηθευτές του, αλλά και με τους πελάτες του, συνέθεταν τις επαγγελματικές σχέσεις του, που ήταν καθοριστικές για την επαγγελματική του πορεία και εξέλιξη, και σε εκείνη, αλλά και σε κάθε περίοδο, που υφίστατο αυτό το επάγγελμα!
Από την άλλη η πρόοδος του ανθρώπου στοιχειοθετούσε και τις αξίες που διέπονταν την κάθε εποχή και παράλληλα, με την πάροδο του χρόνου, ο άνθρωπος ισχυροποίησε κάποιες από αυτές της αξίες, κατάργησε κάποιες άλλες ή δημιούργησε νέες, που τελικά θα διαμόρφωναν το πεδίο της κοινωνίας ή της αγοράς, και που θα καθόριζαν τελικά σε μεγάλο βαθμό.   Αυτό βέβαια με την σειρά του, δημιούργησε και την ανάγκη αξίας για την δημιουργία και ενός κώδικα δεοντολογίας, και ειδικά στο κομμάτι που είχε να κάνει με βασικούς πυλώνες της κοινωνίας, της αγοράς και κυρίως των  σχέσεων των επαγγελματιών, που θα αναπτύσσονταν μέσα σε αυτή!                                                                   
 …και κάπως συνεχίζουν                                
Στην διαδρομή του αυτή βέβαια ο τσαγκάρης, και βάσει των όρων υπερπροσφοράς της αγοράς, «καταργήθηκε» με την μορφή που υφίστατο!                                              
Όλοι ή σχεδόν όλοι στον δυτικό κόσμο, μπορούσαν εύκολα πλέον να αγοράσουν καινούργια παπούτσια …θα μπορούσε μάλιστα κάποιος να ισχυριστεί, ότι τα παπούτσια αποτελούσαν και έναν «αφηρημένο» δείκτη αγοράς… σίγουρα όμως τα παπούτσια είχαν γίνει ήδη δείκτης μιας κοινωνίας!                                                                         
Όταν όμως η αγορά, άρχισε να παρουσιάζει πάλι της γνωστές της κάμψεις, ο τσαγκάρης, στην Ελληνική αγορά τουλάχιστον, έκανε την επανεμφάνιση του,  παίρνοντας όμως την μορφή του «τακούνι express», αλλά ακόμα και τότε η επαγγελματική – διαπροσωπική σχέση με τον πελάτη του,  στηρίχθηκε κατά κύριο λόγο σε «θεσπισμένες» από την περίοδο του σανδαλοποιού αξίες, προσαρμοσμένες όμως στην μονάδα του χρόνου που όριζε πλέον αυτή η σύγχρονη αγορά …εξ ού και το express.                             
Η σταθερά όμως που χαρακτήριζε την βιωσιμότητα του κάθε επαγγελματία ήταν η ήδη θεσπισμένη, και διέπονταν από «κανόνες» και «νόμους», που είχαν ήδη ορισθεί, από την γέννηση σχεδόν του επαγγέλματος του σανδαλοποιού στο πεδίο της διαπροσωπικής – επαγγελματικής του επικοινωνίας, ορίζοντας και κατ΄επέκταση την επαγγελματική, με τους πελάτες ή τους βοηθούς του σχέση. Άσχετα αν αργότερα έγινε τσαγκάρης για να καταλήξει σε τακούνι «express”.                                                                              
Αυτή δεν ήταν άλλη από έναν κώδικα Ηθικής και Δεοντολογίας.       
Εννοείται όμως ότι στα «δύσκολα» της αγοράς δεν θα έφτανε μόνο αυτό πλέον για έναν επαγγελματία. Θα έπρεπε να ανατρέξει και σε κάτι πιο σταθερό που θα στήριζε πλέον και το κομμάτι της επικοινωνίας του με τον πελάτη του.                                                                                                                     
Η επικοινωνία δεν είναι μια θεωρητική έννοια. Οι αξίες μας αποτελούν τα «κρυμμένα κριτήρια», με τα οποία ερμηνεύουμε τις συμπεριφορές των ανθρώπων, καθώς και των καταστάσεων γύρω μας. Οι αξίες αναφέρονται σε κάποιο επιθυμητό τρόπο συμπεριφοράς, που οδηγεί τις κρίσεις, τις στάσεις και τις πράξεις μας.  Είναι αναγκαίο να γνωρίζουμε τις προσωπικές μας αξίες, διότι έτσι μπορούμε να αξιολογούμε καλύτερα και τις επιλογές τις οποίες κάνουμε. Αυτές είναι που πέρα από την γνώση, του όποιου αντικειμένου, μπορούν να οδηγήσουν καθαρά στον προσανατολισμό των στόχων, στην προσαρμογή και την ευελιξία μας και εντέλει στα ζητούμενα αποτελέσματα.
Το «στίγμα» και η …διάκριση                                                                                           
Η μορφή …ή δυσμορφία, αν θέλεις, που έχει πάρει η σημερινή εικόνα της αγοράς, (για πολύ συγκεκριμένους λόγους που δεν είναι του παρόντος), οδήγησε σε μία στρέβλωση, το μεγαλύτερο μέρος του ανθρώπινου δυναμικού ως οικονομικούς πόρους …και όχι μόνο, και σε αντιλήψεις του στυλ: «Δε με ενδιαφέρει τόσο το είδος της δουλειάς που θα ασκώ, όσο το να κερδίζω πολλά χρήματα» …ή «Η δουλειά δεν είναι τίποτα άλλο, παρά ένας τρόπος για να κερδίζεις τη ζωή σου» …ή «Η επιτυχία σε μια δουλειά, κρίνεται μόνο από το πόσα χρήματα κερδίζει κανείς»                                                                                                                             
Προφανώς, τέτοιου είδους νοοτροπίες λειτουργούν ως παρθενογέννεση, σε μία αγορά που γεννήθηκε μέσω, μίας κατ’ αρχάς, «ένωσης» κάλυψης αναγκών από αγαθά, και στερούνται επί της ουσίας, αυτού που η ίδια η κοινωνία των ανθρώπων στην μακραίωνη ιστορία προόδου της, και δη σε πεδίο αγοράς είχε θεσπίσει. Την Επαγγελματική ηθική! …που δεν είναι απλώς μία συμμόρφωση προς νομικά, ρυθμιστικά, διαχειριστικά και επαγγελματικά πρότυπα, αλλά, κατά κύριο λόγο, είναι η ανάπτυξη της εργασιακής δράσης εντός κανόνων δικαιοσύνης, ακεραιότητας, ειλικρίνειας και σεβασμού.                                                                                                           
Με την σειρά της η Επαγγελματική ηθική οδηγεί στην ακεραιότητα, την ανιδιοτέλεια και ειδικά στην αντικειμενικότητα, που έχει τόσο ανάγκη σήμερα η αγορά και κατ’ επέκταση οι επαγγελματικές σχέσεις και ειδικά στο πεδίο των μικρο-μεσαίων επιχειρήσεων.
«Επιλογή» προορισμού                                                                                                           
Βέβαια λογικό είναι κάποιες από τις αξίες να μην παραμένουν σταθερές με το πέρασμα του χρόνου. Άλλωστε καθώς μεγαλώνουμε και ωριμάζουμε, οι αξίες που έχουμε αλλάζουν, και προσαρμόζονται, κάθε φορά στις συνθήκες της ζωής μας. Ταυτόχρονα, οι αξίες που έχουμε σε μια ορισμένη στιγμή της ζωής μας, ιεραρχούνται με βάση τη σημαντικότητά τους. Η ιεράρχηση αυτή πραγματοποιείται ανάλογα με την ηλικία, τις εμπειρίες και το περιβάλλον μέσα στο οποίο διαβιώνουμε.                                     
Η αλήθεια είναι ότι δεν υπάρχει σωστή και λανθασμένη ιεράρχηση των αξιών μας, αρκεί βέβαια να είμαστε ξεκάθαροι και συνεπείς, ως προς το τι θεωρούμε σημαντικό κάθε φορά και τι ζητάμε να επιτύχουμε με τη στάση και τη συμπεριφορά μας, και πάντα εντός των ορίων δεοντολογίας, που έχει ήδη θέσει η εμπειρία της ιστορίας της ανθρώπινης προόδου. Αυτό βέβαια, όπως είναι φυσικό θα έχει και ως παρελκόμενο την επαγγελματική ηθική, ορίζοντας και ό,τι αφορά τις όποιες επαγγελματικές σχέσεις που θα μπορούσαν κάλλιστα να αποδειχθούν ένα πολύτιμο εργαλείο, για να επανέλθει επιτέλους και η αγορά, όσο το δυνατόν, στην κατάσταση υγείας που ήταν πριν τις «άστοχες επενδυτικές στρατηγικές», που βιώνουμε ως παγκόσμια αγορά πλέον σήμερα!                                                                                                                 
Η ήττα που έχουν υποστεί σήμερα, και σε παγκόσμιο επίπεδο oi μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις θα μπορούσε να συνοψιστεί στο εξής ερώτημα:                
«Το Μήνυμα εστάλη …όμως ελήφθη;» …και η απάντηση ίσως να μπορούσε να έρθει, αν ο σημερινός επιχειρηματίας ρωτούσε τίμια τον εαυτό του:                                  
– Ξέρεις ν’ ακούς;
– Μπορείς να συνειδητοποιήσεις έγκαιρα μια παρεξήγηση;
– Είσαι σε θέση ν’ αναγνωρίζεις τη γλώσσα της απάτης;
– Όταν «μιλάς» στην αγορά, η αγορά «καταλαβαίνει» αυτά που λες;
Τελικά όμως…                                                                                                                          
Η αγορά πάντα είχε την τάση να ανταμοίβει τις σωστές απαντήσεις!                
Οι σωστές απαντήσεις όμως, είναι πάντα αποτέλεσμα σωστών ερωτημάτων, και τα σωστά ερωτήματα, όπως σε κάθε σχέση, έτσι και σ’ αυτή την περίπτωση, θέτουν το πλαίσιο για μια σωστή επαγγελματική σχέση. Είτε αυτή είναι σχέση επιχειρηματία – πελάτη, είτε εργοδότη – υφισταμένου, είτε σχέση μεταξύ συνεργατών.                                    
Είναι οι σχέσεις αυτές, που ορίζουν τους στόχους, καταρτίζουν στρατηγικές, αναθέτουν ρόλους, και σε κάποιες παλιές, καλές εποχές, όριζαν ακόμα και το κοινωνικό-πολιτικό τοπίο!                                                                                    
Σίγουρα όμως είναι αυτές που, ακόμα και σήμερα, είναι σε απόλυτη αναλογία με το εκάστοτε ζητούμενο επιχειρηματικό αποτέλεσμα. 

Εξωστρέφεια

Εξωστρέφια-ανάγκη ανάπτυξης

Κάθε επιχείρηση είναι ένας ζωντανός οργανισμός, είναι μία οντότητα!

Όπως κάθε ζωντανός οργανισμός, έτσι και η κάθε επιχείρηση, έχει πολύ συγκεκριμένες ανάγκες για να ζήσει και αναπτυχθεί.

Βέβαια όλο αυτό, έχει να κάνει και με το περιβάλλον που προσπαθεί να αναπτυχθεί, και όταν μιλάμε για την ανάπτυξη ενός οργανισμού ως επιχείρηση, τότε σίγουρα το περιβάλλον στο οποίο καλείται να αναπτυχθεί, είναι το περιβάλλον της αγοράς!

Έχοντας αυτό το παράδειγμα ως οδηγό λοιπόν, ένα χαρακτηριστικό που μπορούμε αβίαστα να παρατηρήσουμε, στο περιβάλλον γύρω μας, είναι και το χαρακτηριστικό της αλληλεπίδρασης μεταξύ διαφορετικών οργανισμών μεταξύ τους, με σκοπό την επιβίωση, την ανάπτυξη και τον πολλαπλασιασμό!

Σε αυτό το χαρακτηριστικό μπορούμε εύκολα να διακρίνουμε, ότι ίσως η κυριότερη λειτουργία, που ενεργοποιεί όλες της υπόλοιπες διαδικασίες αλληλεπίδρασης, για την επιβίωση και την ανάπτυξη του οργανισμού, είναι η επικοινωνία που μπορεί να αναπτύξει αυτός ο οργανισμός, για τον εντοπισμό και άλλων οργανισμών, ομοίων ή όχι,που θα αλληλεπιδράσει και που θα ήταν χρήσιμοι για την ανάπτυξη του!

Εύκολα λοιπόν μπορούμε να καταλάβουμε, βάσει της παραπάνω παραδοχής, ότι ακριβώς το ίδιο συμβαίνει και με τις επιχειρήσεις, ασχέτως μεγέθους ή είδους, σε ένα δεδομένο περιβάλλον αγοράς!

Είναι όμως σήμερα δεδομένο αυτό το περιβάλλον της αγοράς;;; Προφανώς όχι!

Το επόμενο ερώτημα που προκύπτει λοιπόν, είναι το κατά πόσο αυτός ο οργανισμός-επιχείρηση, μπορεί να επηρεάσει τα δεδομένα του περιβάλλοντος της αγοράς, στην οποία πλέον καλείται να λειτουργήσει, και κάποιες φορές μάλιστα, ίσως να είναι απαραίτητο να δημιουργήσει τα δεδομένα εκείνα, που θα του εξασφαλίσουν την επιβίωση και την προοπτική της ανάπτυξης!

Και κάπου εδώ πλέον, τα πράγματα αρχίζουν και γίνονται λίγο πιο ξεκάθαρα για το τι κινήσεις, (τηρουμένων των αναλογιών), θα μπορούσε να κάνει αυτή η επιχείρηση για την ανάπτυξη της!

Στις σημερινές συνθήκες αγοράς, την στιγμή μάλιστα που η παγκόσμια κοινωνία προσπαθεί να βγει από τον λαβύρινθο μιας πανδημίας και να ξαναβρεί τα “πατήματα” της, τα μέχρι στιγμής δεδομένα της αγοράς, σε μεγάλο βαθμό, έχουν την τάση μεταβολής. Αυτό όπως είναι φυσικό έχει προκαλέσει σύγχιση στο μεγαλύτερο κομμάτι της επιχειρηματικότητας, για το πιο ακριβώς θα έπρεπε να είναι το επόμενο βήμα για την σταθεροποίηση μίας αγοράς, η οποία ιδιαίτερα για την Ελλάδα, ήταν ήδη επισφαλής, κυρίως για τους μικρομεσαίους, πριν καν την εμφάνιση πανδημίας!

Έτσι λοιπόν, και έχοντας υπ’ όψιν μας τους παραπάνω συσχετισμούς, η αναγνώριση και η εκμετάλλευση δεδομένων ή καταστάσεων, που παραμένουν αμετάβλητοι, είναι αυτό το οποίο θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει μία επιχείρηση ως αφετηρία στην διαδικασία της επανεκκίνησης της στην υπο διαμόρφωση νέα αγορά.

Κάποια δεδομένα που μια επιχείρηση χρησιμοποιούσε προ πανδημίας και τα οποία ακόμα δεν έχουν μεταβληθεί, είναι εκτός από τις βασικές λειτουργίες της (επικοινωνία με προμηθευτές σε σχέση με το νέο περιβάλλον, διαχείρηση παγίων εξόδων, κεφαλαίων κλπ), και το κομμάτι της επικοινωνίας με το περιβάλλον της αγοράς και το πως αυτή η εξωστρέφεια θα μπορούσε να φέρει τα ισοζύγιο που κλονίστηκε από αυτές τις μεταβολές. 

Επί του παρόντος, φαίνεται να είναι τα μόνα που θα του δώσουν ασφαλείς πληροφορίες για έναν επανασχεδιασμό δράσης της επιχείρησης σε σχέση με το, υπό μεταβολή, υπάρχον πεδίο της αγοράς.

Κι αυτό γιατί είναι γεγονός, ότι πάντα η αγορά αφομοιώνει τις ανάγκες ή ακόμα και τις συνήθειες της κοινωνίας στην προσφορά της. Διαχρονικά έβρισκε και τους τρόπους, να αφουγκραστεί αυτές τις ανάγκες ή τις συνήθειες, και με τον κατάλληλο επικοινωνιακό τρόπο, να δώσει πίσω στο πεδίο της αγοράς, την πληροφορία για την κάλυψη αυτών των αναγκών.

Αυτή ήταν άλλωστε και η σταθερά, που οδήγησε στην ανάγκη της “δια της φήμης” προώθησης των προϊόντων, των αγαθών ή των υπηρεσιών που είχε ανάγκη η κοινωνία και που ήταν υποχρεωμένη να καλύψει η αγορά! Αυτή όμως η σταθερά, και μέσα στην εξέλιξη της περιπέτειας που περνάει σήμερα η ανθρωπότητα, λόγω της πανδημίας, θα πρέπει να επανεξεταστεί και μάλιστα σύμφωνα πάντα με τις νέες συνθήκες, να προσαρμοστεί.

Αυτό βέβαια αφορά εκτιμήσεις που θα πρέπει να γίνουν προς αυτή την κατεύθυνση, αλλά το βασικό ελατήριο που ωθούσε, ωθεί και θα συνεχίσει να ωθεί την κάθε επιχείρηση και για όσο υφίσταται η αγορά είναι το ίδιο “αρχέγονο” ένστικτο της εξωστρέφειας που καθόριζε πάντα, την θέση και το στίγμα, σχεδόν όλων των έμβιων όντων σε σχέση με τα υπόλοιπα.

Η εξωστρέφεια είναι από τα βασικά χαρακτηριστικά του ανθρώπου, που τον οδήγησε στην δημιουργία κοινότητας, στην επικοινωνία, στην πρόοδο, στην επιστήμη και τον πολιτισμό.

Η εξωστρέφεια είναι αυτή που τον οδήγησε στην ανάγκη να δημιουργήσει, να εκφραστεί και να συναλλαγεί. Η εξωστρέφεια είναι και αυτή που μπορεί, για όλους τους παραπάνω λόγους να τον οδηγήσει και στην αειφορία, που πλέον χρειάζεται η ανθρωπότητα περισσότερο από ποτέ!